Αρχική › Τα εργαλεία που κρατάω › Ράψιμο › Το πλαίσιο ραφής
Το πλαίσιο ραφής
Το πλαίσιο ραφής μού το έφτιαξε ένας γείτονας από παλιά ξύλα που βρήκα στο παζάρι της Κυριακής, και από τότε κρατάει τα δέματα ίσια όσο ράβω. Είναι ξύλινο, μήκους περίπου σαράντα εκατοστών, με δύο πλάγιες ράβδους που τεντώνουν τον σπάγκο και κρατάνε το δέμα σταθερό. Το στήνω κάθε βράδυ στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων, δίπλα στον βορινό τοίχο που δροσίζει τον Αύγουστο.
- Πότε και πώς το απέκτησα
- φτιαγμένο από ξύλα του παζαριού της Κυριακής
- Μήκος
- σαράντα εκατοστά
- Σε ποια δουλειά το χρησιμοποιώ
- κρατάω τεντωμένο το δέμα την ώρα της ραφής
- Πού το φυλάω
- όρθιο στον τοίχο, μακριά από την υγρασία
Πώς το στήνω
Στήνω το πλαίσιο κάθετα πάνω στο τραπέζι της γιαγιάς μου, με τις δύο πλάγιες ράβδους προς τα πάνω, και δένω έναν σπάγκο από τη μία άκρη ως την άλλη. Πάνω σε αυτόν τον σπάγκο κρεμάω το δέμα που θέλω να ράψω, ώστε να μην πέφτει και να μένει ίσιο όσο περνάω τη βελόνα. Το δωμάτιο είναι στενό, οπότε το στήνω στην άκρη του τραπεζιού για να έχω χώρο να κινώ το χέρι χωρίς να χτυπάω τον τοίχο που είναι από πίσω.
Πριν αρχίσω, ελέγχω ότι οι ράβδοι είναι σφιχτές και δεν κουνιούνται, γιατί αν το πλαίσιο λυγίσει η ραφή βγαίνει λοξή και το δέμα στραβώνει χωρίς να το καταλάβω. Τον Αύγουστο, με την υγρασία που μαλακώνει το ξύλο, οι ράβδοι χαλαρώνουν λιγάκι, οπότε τις σφίγγω πριν ράψω. Τον Φεβρουάριο πάλι, που το δωμάτιο στεγνώνει γρήγορα με το καλοριφέρ, το ξύλο μένει σταθερό και το πλαίσιο κρατάει την τάση του όλη τη νύχτα, χωρίς να το ξαναπιάσω.
Ο σπάγκος και η τάση
Ο σπάγκος που χρησιμοποιώ είναι απλός, όχι πολύ χοντρός, και τον περνάω δύο φορές γύρω από τις ράβδους ώστε να μη γλιστράει όταν κρεμάω το δέμα πάνω του. Προσέχω η τάση να είναι ίση σε όλο το μήκος, γιατί αν ο σπάγκος χαλαρώσει από τη μία μεριά το δέμα γέρνει και η βελόνα δεν πέφτει ίσια στις τρύπες. Στο φωτοτυπείο όπου δουλεύω παίρνω σπάγκο από τα κουτιά που δένουν τα χαρτιά, απλό και καθαρό, που κάνει για τη ραφή των τετραδίων μου.
Μετράω τα τετράδια πριν τα κρεμάσω, όχι μετά, γιατί μια φορά έραψα δεκατέσσερα και μετά κατάλαβα ότι το ένα είχε οκτώ φύλλα αντί για τέσσερα και το ξήλωσα ολόκληρο. Τώρα κρατάω το τετράδιο καταγραφής δίπλα και γράφω την ημερομηνία και τον αριθμό των φύλλων πριν δέσω το δέμα στο πλαίσιο. Η ίση τάση είναι το μυστικό για να ανοίγει το τετράδι επίπεδο μετά, χωρίς να τσακίζει η ράχη στη μέση όταν το διαβάζω ξανά και ξανά τα βράδια.
Γιατί το χρειάζομαι
Χωρίς το πλαίσιο θα έπρεπε να κρατάω το δέμα με το ένα χέρι και να ράβω με το άλλο, και έτσι οι τρύπες δεν θα έβγαιναν ποτέ ίσιες στη σειρά όπως τις θέλω. Το πλαίσιο αφήνει και τα δύο χέρια ελεύθερα, ώστε να περνάω τη βελόνα από κάτω και να την τραβάω από πάνω με ησυχία και ρυθμό. Στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων, που δεν έχω πολύ χώρο, αυτό το απλό ξύλινο εργαλείο κάνει τη δουλειά μου βραδινή να μοιάζει με σωστή εργασία και όχι με πάλη με το χαρτί.
Μετά τη ραφή, αφήνω το δέμα στο πλαίσιο για λίγα λεπτά ακόμα, ώστε η κλωστή να καθίσει, και μετά το κατεβάζω και το βάζω ανάμεσα στις δυο σανίδες με τα οκτώ τούβλα για να πιεστεί. Η πρέσα με τα τούβλα είναι το άλλο μου εργαλείο, απλό αλλά βαρύ, και κρατάει το δέμα ίσιο όσο στεγνώνει τη νύχτα. Έτσι το τετράδι βγαίνει ομοιόμορφο, χωρίς φουσκώματα στις άκρες, έτοιμο να μπει στο εξώφυλλο την άλλη μέρα.
Το λάθος με το χαρτόνι το 2019
Το 2019 άφησα μια στοίβα χαρτόνι στο πάτωμα του μπάνιου μέσα σε νάιλον σακούλα, νομίζοντας ότι έτσι θα έμενε καθαρό μέχρι να το χρησιμοποιήσω για εξώφυλλα. Το χαρτόνι όμως τράβηξε υγρασία από τον αέρα, φούσκωσε στις άκρες και δεν ξανακόλλησε ποτέ σωστά πάνω στο δέμα που είχα ετοιμάσει. Το πέταξα και από τότε όλα μου τα υλικά, μαζί με το πλαίσιο όταν το ξεστηλώνω, μένουν σε χάρτινες θήκες, στο ψηλό ράφι, μακριά από τον τοίχο.
Έμαθα από εκείνο το πρωινό ότι το μπάνιο είναι το χειρότερο μέρος για να αφήνω υλικά, γιατί μαζεύει υγρασία ακόμα και όταν η σακούλα είναι κλειστή σφιχτά. Τώρα κρατάω το χαρτόνι και τα ξύλα του πλαισίου μακριά από τον τοίχο, ψηλά, όπου ο αέρας κυκλοφορεί και δεν μαζεύεται νερό στο πάτωμα. Τον χειμώνα, που ο βορινός τοίχος βρέχει, προσέχω διπλά, γιατί ακόμα και στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων η υγρασία πέφτει χαμηλά, κοντά στο πάτωμα, και εκεί δεν αφήνω τίποτα.
Πού και πώς το φυλάω
Όταν τελειώνω τη ραφή, ξεστηλώνω το πλαίσιο και το ακουμπάω όρθιο στον τοίχο, μακριά από το παράθυρο που μπαίνει ήλιος το μεσημέρι και ξεραίνει το ξύλο της λαβής. Το χαρτόνι και τα άλλα υλικά μένουν σε χάρτινες θήκες, στο ψηλό ράφι, ώστε να μην τραβάνε υγρασία από το πάτωμα του δωματίου. Στο παζάρι της Κυριακής βρίσκω συχνά παλιά ξύλα και σανίδες που κάνουν για το πλαίσιο και την πρέσα, φθηνά και απλά, και τα κρατάω για ό,τι χαλάσει με τον καιρό.
Δεν το αφήνω ποτέ πάνω στο τραπέζι το πρωί, γιατί το μεσημέρι θα μπερδευόταν με τα άλλα εργαλεία και θα έπεφτε κάτω στο πάτωμα. Το βράδυ, πριν κλείσω το δωμάτιο των έξι τετραγώνων, το επιστρέφω στη θέση του στον τοίχο και σφηνώνω τη βελόνα, το σουβλί και την κλωστή δίπλα του, για να τα έχω όλα μαζί όταν ξαναρχίσω. Έτσι το πλαίσιο μού έχει μείνει ίδιο από τότε που φτιάχτηκε και δεν χρειάστηκε ποτέ να το αντικαταστήσω με άλλο.