Αρχική › Οι τεχνικές που έμαθα › Ράψιμο › Η ραφή του τετραδίου
Η ραφή του τετραδίου
Η ραφή είναι το στάδιο που δένει τα διπλωμένα τετράδια σε έναν κορμό, και την έμαθα το 2013 με ένα παλιό σουβλί και μια βελόνα από το κουτί της γιαγιάς. Στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων το φως πέφτει λοξό το απόγευμα, οπότε καθόμουν στο τραπέζι και τρυπούσα μία μία τις τρύπες, μετρώντας με το μάτι πριν αγοράσω χάρακα. Τον Φεβρουάριο η ραφή στεγνώνει γρήγορα, τον Αύγουστο πρέπει να περιμένω μέρες ολόκληρες μέχρι να ησυχάσει η κλωστή.
Με λίγα λόγια
- Τρυπάω τις τρύπες με το σουβλί σε απόσταση τριών χιλιοστών η μια από την άλλη, πάντα στην ίδια γραμμή.
- Περνάω τη βελόνα από κάτω προς τα πάνω και ξανά, ώστε η κλωστή να δένει τα φύλλα χωρίς κόμπο στη μέση.
- Κρατάω την ίδια τάση στην κλωστή σε όλο το τετράδιο, αλλιώς η ράχη γέρνει προς τη μια μεριά.
- Μετράω τα τετράδια πριν αρχίσω, γιατί ένα με οχτώ φύλλα αντί για τέσσερα χαλάει όλο το μπλοκ.
- Τον Αύγουστο αφήνω το ραμμένο τετράδιο μια μέρα παραπάνω κάτω από τις σανίδες με τα τούβλα.
Το τρύπημα με το σουβλί
Το σουβλί μου το δάνεισε μια γειτόνισσα το 2013, και ήταν το πρώτο εργαλείο που κράτησα στα χέρια μου για τη ραφή, πολύ πριν μάθω πώς κρατιέται σωστά. Τρυπάω τις τρύπες πάνω στη ράχη του διπλωμένου τετραδιού, σε απόσταση τριών χιλιοστών η μια από την άλλη, προσέχοντας να βγαίνουν όλες στην ίδια γραμμή από πάνω ως κάτω. Αν η μια τρύπα γλιστρήσει λίγο, η βελονιά βγαίνει στραβή και το τετράδιο δεν κλείνει ίσια, όσο κι αν το πιέσω μετά με τις σανίδες.
Στην αρχή μετρούσα με το μάτι και οι τρύπες έβγαιναν άνισες, μέχρι που πήρα έναν μεταλλικό χάρακα τριάντα εκατοστών το 2014 και άρχισα να σημαδεύω κάθε σημείο. Τώρα ακουμπάω τον χάρακα πάνω στη ράχη, σημειώνω με μολύβι, και μετά περνάω το σουβλί ίσια, χωρίς να το στρίβω μέσα στο χαρτί. Στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων το τραπέζι της γιαγιάς είναι στενό, οπότε δένω το τετράδιο με το χέρι για να μην τουμπάρει ενώ τρυπάω.
Η βελόνα και η πρώτη βελονιά
Κρατάω δυο μεγέθη βελόνας στο κουτί μου, η μια πιο λεπτή και η άλλη πιο φαρδιά, και διαλέγω ανάλογα με το πόσο χοντρή είναι η κλωστή που θα περάσω. Η πρώτη βελονιά ξεκινάει από την κάτω άκρη της ράχης, περνάω τη βελόνα από κάτω προς τα πάνω, και μετά ξανά από πάνω προς τα κάτω, ώστε η κλωστή να δένει τα φύλλα χωρίς να αφήνει κόμπο στη μέση. Το δέσιμο αυτό κρατάει το τετράδιο σφιχτό ακόμα και αν περάσουν χρόνια πάνω του.
Όταν τελειώνω μια βελονιά, τραβάω την κλωστή με το χέρι αλλά όχι απότομα, γιατί αν την τεντώσω πολύ το χαρτί μαζεύεται και η ράχη γίνεται ανώμαλη στην αφή. Στον βορινό τοίχο το φως τον χειμώνα είναι λίγο, οπότε κοντά στο παράθυρο ράβω, για να βλέπω πού μπαίνει η βελόνα μέσα στο χαρτί. Το 2017 έκανα το λάθος να πάρω βελόνα πιο χοντρή απ' ό,τι άντεχε το χαρτί, και το θυμάμαι κάθε φορά που διαλέγω μέγεθος πριν αρχίσω τη δουλειά.
Η τάση της κλωστής και γιατί πρέπει να μένει ίδια
Το μυστικό της ραφής δεν είναι η δύναμη αλλά ο ρυθμός, και η ίδια τάση στην κλωστή σε κάθε βελονιά, από την πρώτη ως την τελευταία. Αν τραβήξω τη μια πιο σφιχτά και την άλλη πιο χαλαρά, η ράχη βγαίνει πιο χοντρή στη μια μεριά και το βιβλίο δεν κάθεται ίσιο στο ράφι, όσο κι αν το πιέσω μετά με τις σανίδες. Εγώ κρατάω τον αγκώνα στο τραπέζι και τραβάω με τον ίδιο τρόπο κάθε φορά, σαν να μετράω τον χρόνο και όχι την κλωστή.
Όταν βιάζομαι, η τάση γλιστράει και το καταλαβαίνω μόνο όταν το τετράδιο στεγνώσει και γείρει προς τα δεξιά ή τα αριστερά. Τότε δεν υπάρχει γυρισμό, πρέπει να το ξηλώσω και να το ξαναρχίσω από την αρχή, που είναι δουλειά διπλή για λίγα λεπτά βιασύνης. Το τετράδιο καταγραφής μου λέει πάντα ποια κλωστή χρησιμοποίησα και με ποια τάση, γιατί η παλάμη μου δεν θυμάται τόσες λεπτομέρειες όσο το χαρτί.
Το μέτρημα των τετραδιών πριν αρχίσω
Η πιο χρήσιμη συνήθεια που απέκτησα είναι να μετράω τα τετράδια πριν τα ράψω, όχι αφού βγουν έτοιμα, γιατί το λάθος διορθώνεται μόνο με ξήλωμα. Μια φορά έραψα δεκατέσσερα τετράδια και ανακάλυψα στο τέλος πως το ένα είχε οχτώ φύλλα αντί για τέσσερα, οπότε το ξήλωσα όλο και το ξανάρχισα από την αρχή με το σουβλί στο χέρι. Από τότε βάζω τα φύλλα σε σωρό και τα μετράω φωναχτά, ένα ένα, πριν πέσει η πρώτη βελονιά.
Στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων δεν έχω χώρο να απλώσω πολλά τετράδια μαζί, οπότε ράβω λίγα τη φορά και τα στοιβάζω σε χάρτινες θήκες στο ψηλό ράφι, μακριά από τον βορινό τοίχο. Τον Αύγουστο που η υγρασία πέφτει, μετράω δυο φορές γιατί το χαρτί μαλακώνει και τα φύλλα γλιστράνε μέσα στο χέρι. Το φωτοτυπείο της παλιάς πόλης μου δίνει κάθε Παρασκευή τα περιθώρια που πετάει, κι από εκεί βγαίνουν τα μισά μου τετράδια, οπότε το μέτρημα είναι η μόνη μου άμυνα απέναντι στο χάος.
Το στέγνωμα και η πρέσα με τα τούβλα
Μόλις τελειώσω τη ραφή, βάζω το τετράδιο κάτω από τις δυο σανίδες που τις έχω φορτώσει με οχτώ τούβλα, για να ισιώσει η ράχη και να μην ανοίξει μόνη της όσο στεγνώνει η κλωστή. Τον Φεβρουάριο, με το καλοριφέρ αναμμένο, η ραφή στεγνώνει σε τρεις ώρες και γίνεται άκαμπτη, ενώ τον Αύγουστο, με την υγρασία του βορινού τοίχου, χρειάζεται μια μέρα ολόκληρη και κάτι παραπάνω μέχρι να νιώσω πως το χαρτί ησύχασε. Αν βιαστώ, το πρωί το τετράδιο θα έχει ανοίξει λίγο και θα γέρνει.
Στο ψηλό ράφι αφήνω τα ραμμένα τετράδια να ξεκουραστούν, μακριά από τη ζέστη και την υγρασία, μέχρι να τα πάρω για το επόμενο στάδιο. Το παζάρι της Κυριακής μου δίνει παλιά βιβλία που τα ξαναχρησιμοποιώ, μα πάντα τα κοιτάζω πρώτα αν έχουν υγρασία ή φουσκωμένες άκρες, γιατί έμαθα με τον δύσκολο τρόπο πως το χαρτόνι μέσα σε νάιλον δεν γυρίζει πίσω. Το δωμάτιό μου με δίδαξε πως η ραφή θέλει χρόνο που κανένας δεν μου χαρίζει, μόνο εγώ τον δίνω.