Αρχική › Οι τεχνικές που έμαθα › Ξεκίνημα › Το δίπλωμα του τετραδίου
Το δίπλωμα του τετραδίου
Ξεκίνησα να διπλώνω χαρτί το 2013, στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων δίπλα στην κουζίνα, με φύλλα που έφερνα κρυφά από το φωτοτυπείο της παλιάς πόλης κάθε Παρασκευή. Τότε νόμιζα πως το να διπλώνω χαρτί είναι το εύκολο μέρος της δουλειάς, μα έμαθα γρήγορα πως αν δεν πέσει η μέση ίσια, όλο το τετράδιο στραβώνει αργότερα. Τον Αύγουστο το φύλλο μαλακώνει από την υγρασία του βορινού τοίχου και υποχωρεί αλλιώς απ' ό,τι τον Φεβρουάριο, όταν το δωμάτιο στεγνώνει.
Με λίγα λόγια
- Κόβω τέσσερα φύλλα μαζί και τα διπλώνω στη μέση, πάντα στην ίδια κατεύθυνση.
- Το κόκαλο τραβιέται αργά πάνω στην αυλακιά, για να μην σκίσει το χαρτί.
- Μετράω την κατεύθυνση των ινών με το χέρι πριν αρχίσω, γιατί το φύλλο πρέπει να διπλώνεται κάθετα σε αυτές.
- Τον Αύγουστο αφήνω τα διπλωμένα τετράδια μια μέρα παραπάνω κάτω από τις σανίδες με τα τούβλα.
- Μετράω τα φύλλα πριν τα διπλώσω, για να μη βγει κανένα τετράδιο με δυο φύλλα λιγότερα.
Πώς μετράω και κόβω τα φύλλα
Κάθε Παρασκευή γυρίζω από το φωτοτυπείο της παλιάς πόλης με μια θήκη γεμάτη κομμένα περιθώρια, και από εκεί βγαίνουν τα μισά μου τετράδια, αφού το μαγαζί πετάει ό,τι περισσεύει στο τέλος της βδομάδας. Δεν αγοράζω χαρτί για τις δοκιμές μου, το μαζεύω πριν πέσει στον κάδο, και έτσι έμαθα να δουλεύω με ό,τι έχει το μέγεθος που χρειάζομαι εκείνη τη στιγμή. Όταν κόβω, βάζω τον χάρακα πάνω στο σωρό και τραβάω μια γραμμή με το μολύβι, για να ξέρω ακριβώς πού θα πέσει το μαχαίρι του χαρτιού.
Για ένα απλό τετράδιο παίρνω τέσσερα φύλλα μαζί, που κάνουν οχτώ σελίδες όταν τα φέρω στη μέση, και προσέχω όλα να έχουν την ίδια άκρη προς την ίδια μεριά. Αν το ένα φύλλο γυρίσει ανάποδα, το τετράδιο βγαίνει άνισο και η ράχη του δεν κάθεται ίσια στο ράφι, όσο κι αν το πιέσω μετά με τις σανίδες. Μετράω πάντα δυο φορές πριν κόψω, γιατί το χαρτί δεν γυρίζει πίσω μόλις του περάσει η λεπίδα, και το έχω πατήσει αρκετές φορές για να μάθω την υπομονή του.
Πού πέφτει η μέση και πώς τραβάω το κόκαλο
Η μέση του φύλλου είναι το σημείο που θα γίνει η ράχη του τετραδιού, γι' αυτό πρέπει να πέσει ακριβώς στο ίδιο ύψος σε όλα τα φύλλα που μαζεύω μαζί. Ακουμπάω τα τέσσερα φύλλα το ένα πάνω στο άλλο, τα ισιώνω με την παλάμη, και μετά τα διπλώνω χωρίς να τα πιέσω ακόμα, μόνο για να δω πού συναντιούνται οι άκρες. Αν η μια πλευρά προβάλλει έστω και λίγο, το τετράδιο θα γέρνει προς εκείνη τη μεριά από την πρώτη στιγμή.
Μετά περνάω το κόκαλο πάνω στην αυλακιά, τραβώντας το αργά από τη μια άκρη ως την άλλη, ώστε να μην αφήνει ζάρες εκεί που διπλώθηκε. Το κόκαλο δεν είναι βιαστικό εργαλείο, θέλει ρυθμό και ίσιο χέρι, κι αν το σπρώξεις απότομα το χαρτί σκίζεται στα άκρα ή μένει μισοδιπλωμένο. Στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων το φως είναι λιγοστό τον χειμώνα, οπότε κοντά στο παράθυρο του βορινού τοίχου κάνω αυτή τη δουλειά, για να βλέπω τις γραμμές καθαρά πριν τις κλειδώσω με το κόκαλο.
Η κατεύθυνση των ινών και γιατί μετράει
Κάθε φύλλο έχει μια φυσική ροή που ακολουθούν οι ίνες του, και αυτή καθορίζει αν το χαρτί θα υποχωρήσει απαλά ή θα αντισταθεί όταν το πιέσω. Μαθαίνω την κατεύθυνση αγγίζοντας το φύλλο και σκίζοντας μια μικρή λωρίδα στην άκρη, για να δω πού χωρίζει πιο εύκολα και πού τραβάει. Το φύλλο πρέπει να διπλώνεται κάθετα στην ίνα, αλλιώς σπάει στη μέση με έναν ήχο που δεν ξεχνιέται και αφήνει μια άσχημη γραμμή στο τετράδιο.
Όταν όλα τα φύλλα ενός τετραδιού έχουν την ίδια φορά, το μπλοκ κλείνει ήσυχα και μένει ίσιο στο ράφι, χωρίς να κυρτώνει μετά από λίγες μέρες. Αν μπλέξω κατευθύνσεις, το ένα φύλλο τραβάει προς τη μια μεριά και το άλλο προς την άλλη, και τότε καμία πρέσα δεν το ισιώνει. Δεν έχω όργανο να το μετρήσω με αριθμούς, το καταλαβαίνω με την παλάμη και με την αίσθηση του χαρτιού ανάμεσα στα δάχτυλα, όπως έμαθα από την πρώτη εβδομάδα μέσα στο μικρό μου δωμάτιο.
Τι αλλάζει με την υγρασία του Αυγούστου
Τον Αύγουστο ο βορινός τοίχος στο δωμάτιό μου βγάζει υγρασία, και το χαρτί την τραβάει μέσα του σαν να διψάει, με αποτέλεσμα να μαλακώνει και να διπλώνεται πιο πρόθυμα αλλά και να ζαρώνει αν το βιάσω. Τότε αφήνω τα διπλωμένα τετράδια μια ολόκληρη μέρα κάτω από τις δυο σανίδες που τις έχω φορτώσει με οχτώ τούβλα, μέχρι να νιώσω πως το χαρτί ησύχασε και δεν κινείται άλλο. Αν τα πιέσω λίγο, το πρωί θα έχουν ανοίξει ξανά, γιατί η υγρασία δεν φεύγει τόσο γρήγορα τον Αύγουστο.
Τον Φεβρουάριο πάλι, με το καλοριφέρ αναμμένο, το ίδιο χαρτί στεγνώνει σε τρεις ώρες και γίνεται άκαμπτο αν το ακουμπήσω κοντά στη ζέστη, οπότε το μετακινώ μακριά από τη σόμπα και το αφήνω στο ψηλό ράφι. Η διαφορά ανάμεσα στους δυο μήνες είναι τόσο μεγάλη που καθορίζει πότε ανοίγω καινούργια δουλειά και πόσες μέρες περιμένω πριν περάσω στο ράψιμο. Το τετράδιο που διπλώνω τον Αύγουστο θέλει υπομονή που δεν χρειάζεται τον Φεβρουάριο, και το έμαθα μετρώντας με την παλάμη, όχι με όργανο.
Το πάτημα κάτω από τις σανίδες με τα τούβλα
Μόλις διπλώσω τα φύλλα, τα στοιβάζω το ένα πάνω στο άλλο και τα βάζω κάτω από τις δυο σανίδες που κρατώ φορτωμένες με οχτώ τούβλα, χωρίς άλλο εργαλείο ή μηχανή. Η πρέσα αυτή δεν είναι τίποτα το εντυπωσιακό, μα κάνει τη δουλειά που κάνει μια ακριβή, αρκεί να την αφήσεις αρκετά ώστε το χαρτί να θυμηθεί το σχήμα του. Βάζω μια λωρίδα χαρτόνι ανάμεσα στα στρώματα, για να μην κολλήσουν μεταξύ τους αν τυχόν τραβήξουν υγρασία από τον τοίχο.
Το πρωί, όταν σηκώνω τις σανίδες, το τετράδιο πρέπει να κρατάει σφιχτά το σχήμα του και να μην ανοίγει μόνο του, αλλιώς το ξαναπιέζω για μια μέρα ακόμα. Στο παζάρι της Κυριακής βρίσκω παλιά βιβλία με χαρτόνια που τα ξαναχρησιμοποιώ, μα πάντα τα αφήνω σε χάρτινες θήκες μακριά από τον βορινό τοίχο, γιατί έμαθα με τον δύσκολο τρόπο πως η υγρασία χαλάει τα πάντα. Το δωμάτιο των έξι τετραγώνων μου έμαθε να σέβομαι το βάρος και τον χρόνο περισσότερο από κάθε συμβουλή.