Αρχική › Τα εργαλεία που κρατάω › Ξεκίνημα › Ο χάρακας και το μέτρημα
Ο χάρακας και το μέτρημα
Ο χάρακάς μου είναι ένα λεπτό ατσάλι σαράντα εκατοστών που μου χάρισε η γειτόνισσα μαζί με το σουβλί το 2013. Χωρίς αυτόν δεν κόβω ίσια ούτε ένα φύλλο, και στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων είναι το μόνο όργανο που έχω για μέτρο. Τον χειμώνα τον κρατάω μακριά από τον βορινό τοίχο που βγάζει υγρασία, γιατί το ατσάλι αγαπάει την ξηρασία. Το μέτρημα για μένα δεν είναι μαθηματικά, είναι ησυχία και προσοχή.
- Χρονιά που τον πήρα
- 2013, μαζί με το σουβλί από τη γειτόνισσα
- Μήκος και υλικό
- σαράντα εκατοστά, από λεπτό ατσάλι
- Πού τον δουλεύω
- στο τραπέζι της γιαγιάς, δίπλα στον βορινό τοίχο
- Πού τον φυλάω
- κρεμασμένος σε καρφί πάνω από το τραπέζι
Γιατί μετράω καθόλου
Στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων δεν έχω όργανα ούτε ζυγαριές, μα το μέτρημα είναι η πρώτη δουλειά που κάνω πριν πιάσω το σουβλί και αρχίσω το ράψιμο. Αν δεν μετρήσω τα φύλλα και το πλάτος της ράχης, το τετράδιο βγαίνει λοξό και το εξώφυλλο δεν του κάθεται ποτέ σωστά στη θέση του. Ο χάρακας μού δίνει τα εκατοστά που χρειάζομαι για να κόψω ίσια, κι ας μην είναι τίποτα επαγγελματικό, απλώς ένα κομμάτι ατσάλι με χαραγμένα νούμερα πάνω του.
Μαθαίνω να μετράω αργά, γιατί το βιαστικό χέρι γλιστράει και το λάθος μεταφέρεται σε όλο το βιβλίο αργότερα χωρίς να το καταλάβω. Όταν κόβω το ενδοχαρτο ή το χαρτόνι, ξαναμετράω δυο φορές πριν κόψω, γιατί το ξανακόψιμο δεν συγχωρείται εύκολα και πάει χαμένο το υλικό. Τον Φεβρουάριο το δωμάτιο είναι ξηρό και το χαρτί στέκεται ήσυχο, οπότε το μέτρημα βγαίνει πιο εύκολο· τον Αύγουστο πάλι το χαρτί μαλακώνει και πρέπει να το πιέζω καλά κάτω από τον χάρακα για να μην του δώσω λάθος διάσταση.
Πώς κρατάω τον χάρακα και τι διαβάζω
Τον χάρακα τον ακουμπάω πάνω στο φύλλο με το αριστερό χέρι και κόβω κατά μήκος της άκρης του με σταθερό δάχτυλο, για να μη γλιστρήσει την ώρα που πιέζω και να βγει στραβή η γραμμή. Τα νούμερα είναι χαραγμένα κάθε χιλιοστό, κι εγώ διαβάζω μέχρι το μισό χιλιοστό με το μάτι, αρκετά για τα τετράδιά μου που δεν χρειάζονται ακρίβεια ρολογιού. Όταν μετράω το πλάτος της ράχης, προσθέτω πάντα λίγα χιλιοστά για να χωρέσει η κόλλα και να μη σφίγγει ο κορμός μετά από μέρες.
Δεν χρησιμοποιώ ποτέ το μάτι μόνο του όταν κόβω εξώφυλλο, γιατί η πρώτη φορά που το δοκίμασα το βιβλίο βγήκε στραβό και το ξήλωσα ολόκληρο μετά από ώρες. Ο χάρακας μένει κρεμασμένος σε ένα καρφί πάνω από το τραπέζι της γιαγιάς, μακριά από τον βορινό τοίχο που βγάζει υγρασία τον χειμώνα και τον λερώνει. Αν το ατσάλι νοτισει, σκουριάζει και τα νούμερα χάνονται, οπότε τον σκουπίζω με στεγνό πανί κάθε φορά που τελειώνω τη δουλειά μου αργά το βράδυ.
Το μέτρημα των φύλλων πριν το ράψιμο
Μετράω τα τετράδια πριν τα ράψω, όχι αφού, γιατί μια φορά έραψα δεκατέσσερα και μετά ανακάλυψα πως το ένα είχε οχτώ φύλλα αντί για τέσσερα που υπολόγιζα στην αρχή. Το ξήλωσα όλο και το έφτιαξα από την αρχή, μαθαίνοντας πως ο αριθμός μετράει περισσότερο από το βλέμμα και την εμπιστοσύνη στο χέρι. Από τότε μετράω κάθε στοίβα ξεχωριστά, φύλλο το φύλλο, και σημειώνω στο τετράδιο καταγραφής πόσα μπήκαν σε κάθε ομάδα πριν πιάσω το σουβλί και αρχίσω.
Το μέτρημα αυτό δεν είναι μόνο αριθμός, είναι και πάχος, γιατί πολλά φύλλα μαζί φουσκώνουν τον κορμό και δεν χωράει στο εξώφυλλο που έκοψα με τον χάρακα. Χρησιμοποιώ τον χάρακα για να δω το πάχος της στοίβας σε χιλιοστά, και αν περνάει ένα όριο που έχω στο μυαλό μου, χωρίζω το τετράδιο στα δυο. Έτσι το βιβλίο ανοίγει ίσια και η ράχη του μένει χαλαρή, όχι δεμένη σαν πέτρα που δεν θέλει να ανοίξει με τίποτα.
Το χαρτόνι, ο Αύγουστος και το λάθος του 2019
Όταν κόβω χαρτόνι για εξώφυλλο, το μετράω με τον ίδιο χάρακα, μα προσέχω γιατί το χαρτόνι αλλάζει μέγεθος με την υγρασία του δωματίου και του τοίχου. Το 2019 άφησα μια στοίβα χαρτόνι στο πάτωμα του μπάνιου μέσα σε νάιλον σακούλα, νομίζοντας πως εκεί θα έμενε καθαρό και στεγνό μακριά από τη σκόνη. Το χαρτόνι τράβηξε υγρασία, φούσκωσε στις άκρες, και όταν το μέτρησα την άλλη μέρα τα νούμερα δεν έβγαιναν με τίποτα, ούτε το ξανακόλλησα ποτέ σωστά όσο κι αν προσπάθησα.
Από τότε όλα τα υλικά μένουν σε χάρτινες θήκες, στο ψηλό ράφι, μακριά από τον τοίχο και κάθε πηγή νερού μέσα στο σπίτι που θα τα χαλούσε. Όταν κόβω χαρτόνι τον Αύγουστο, το αφήνω μια μέρα στο δωμάτιο πριν το μετρήσω, για να πάρει την υγρασία του αέρα και να μη μου δώσει λάθος διάσταση αργότερα στο ράψιμο. Ο χάρακας τότε δείχνει την αλήθεια, αρκεί το υλικό να είναι ήσυχο και σταθερό κάτω από το χέρι μου την ώρα που το πιέζω.
Τα όριά μου στο μέτρημα
Μετράω μόνο ό,τι χωράει στο τραπέζι της γιαγιάς και στον χάρακα των σαράντα εκατοστών, γι αυτό δεν πιάνομαι με βιβλία που θέλουν μεγάλα εργαλεία και ακρίβεια που δεν έχω με τίποτα. Αν κάτι χρειάζεται μέτρημα με όργανα εργαστηρίου, το αφήνω, γιατί δεν θέλω να το χαλάσω με τα δικά μου τα απλά πατήματα. Δεν έχω μάθημα πάνω στη μέτρηση, μετράω όπως βολεύει το χέρι μου, όχι με τρόπο που θα δίδασκε σχολή ή συντηρητής σε κανονικό εργαστήριο.
Για τα δικά μου τετράδια ο χάρακας αρκεί, αρκεί να τον εμπιστεύομαι και να μη βιάζομαι όταν τον ακουμπάω πάνω στο φύλλο το βράδυ. Δεν είμαι εργαστήριο, είμαι μια που ράβει βράδυ στο δωμάτιό της, και το μέτρημα για μένα είναι ησυχία και προσοχή, όχι αριθμοί σε χαρτί που τους ξεχνάω. Όταν αμφιβάλλω για μια διάσταση, την ξαναμετράω, και αν ακόμα αμφιβάλλω, κόβω λίγο πιο μεγάλο και το διορθώνω μετά με τον κόφτη χαρτιού.