Αρχική › Τα εργαλεία που κρατάω › Εξώφυλλο › Ο κόφτης χαρτιού
Ο κόφτης χαρτιού
Ο κόφτης χαρτιού μου είναι το εργαλείο που κόβει ίσια ό,τι ο χάρακας μόνο του δεν τελειώνει. Τον πήρα έναν χειμώνα από το παζάρι της Κυριακής, και από τότε κόβω τα εξώφυλλα και τα περιθώρια πάνω στο τραπέζι της γιαγιάς. Κάθε Παρασκευή φέρνω από το φωτοτυπείο της παλιάς πόλης τα κομμένα περιθώρια, και ο κόφτης μου δίνει την τελική τους άκρη. Στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων δεν χωράει τίποτα ηλεκτρικό, οπότε αυτός ο απλός μου φτάνει.
- Χρονιά που τον πήρα
- 2015, από το παζάρι της Κυριακής
- Είδος και υλικό
- κόφτης με λεπίδα ατσάλι και ξύλινο βάθρο
- Πού τον δουλεύω
- στο τραπέζι της γιαγιάς, δίπλα στον βορινό τοίχο
- Πού τον φυλάω
- σε χάρτινη θήκη στο ψηλό ράφι, μακριά από τον τοίχο
Τι είναι ο κόφτης μου και πώς τον κρατάω
Ο κόφτης μου είναι ένας απλός κόφτης με λεπίδα ατσάλι και ξύλινο βάθρο που στηρίζει το φύλλο, χωρίς καλώδια και χωρίς θόρυβο μέσα στο δωμάτιο. Τον πήρα από το παζάρι της Κυριακής μαζί με άλλα παλιά εργαλεία, και από τότε κόβει τα εξώφυλλα και τα περιθώρια πάνω στο τραπέζι της γιαγιάς μου. Δεν είναι κομψός ούτε ακριβής σαν μηχάνημα μαγαζιού, μα για τα δικά μου τετράδια κάνει την δουλειά του όσο χρειάζεται και περισσεύει.
Τον φυλάω σε χάρτινη θήκη στο ψηλό ράφι, μακριά από τον βορινό τοίχο που βγάζει υγρασία τον χειμώνα και θα σκούριαζε το ατσάλι της λεπίδας. Κάθε φορά που τελειώνω, σκουπίζω τη λεπίδα με στεγνό πανί και την αφήνω ανοιχτή να αεριστεί λίγο πριν τη βάλω στη θήκη. Στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων δεν έχω χώρο για δεύτερο, οπότε αυτός ο ένας πρέπει να μείνει καθαρός και κοφτερός όσο γίνεται, για να μην σχίζει το χαρτί αντί να το κόβει καθαρά.
Πώς κόβω ίσια και τι προσέχω
Όταν κόβω, ακουμπάω το φύλλο πάνω στο ξύλινο βάθρο και πιέζω τη λεπίδα κατά μήκος του χάρακα, για να βγει η γραμμή ίσια και όχι λοξή προς καμιά μεριά. Διαβάζω τα χιλιοστά στον χάρακα πριν κατεβάσω τη λεπίδα, και προσέχω το χέρι να μη γλιστρήσει στο τέλος της κίνησης και χαλάσει το μέτρο. Αν το φύλλο δεν είναι καλά ακουμπισμένο στη γωνία, το κόψιμο βγαίνει στραβό και πάει χαμένο, οπότε μετράω δυο φορές πριν πατήσω κάτω με δύναμη.
Το χαρτί των ογδόντα γραμμαρίων κόβεται εύκολα με μια κίνηση, μα το χαρτόνι θέλει πιο αργή πίεση για να μην τρίζει και σκίζεται η άκρη του στο τέλος. Τον Φεβρουάριο, με το δωμάτιο ξηρό, η λεπίδα γλιστράει ήσυχα· τον Αύγουστο το χαρτί μαλακώνει από την υγρασία του τοίχου και πρέπει να το κρατάω σφιχτά κάτω, αλλιώς το κόψιμο βγαίνει φαρδύ και άνισο. Μαθαίνω να κόβω αργά, γιατί το βιαστικό χέρι χαλάει το εξώφυλλο που έφτιαξα με ώρες δουλειάς.
Το εξώφυλλο και η υγρασία
Τα εξώφυλλα είναι η πιο συχνή δουλειά του κόφτη, γιατί πρέπει να είναι ίσια από κάθε πλευρά για να κάθεται το βιβλίο στο ράφι χωρίς να προεξέχει. Κόβω το χαρτόνι λίγο πιο μεγάλο από τον κορμό, και μετά το διορθώνω με τον κόφτη μέχρι να πιάσω το ακριβές μέγεθος που θέλω για το συγκεκριμένο τετράδιο. Τον Αύγουστο αφήνω το χαρτόνι μια μέρα στο δωμάτιο πριν το κόψω, γιατί αν το κόψω υγρό, μετά συρρικνώνεται και το εξώφυλλο μένει μικρότερο από τον κορμό.
Όταν το εξώφυλλο βγει σωστό, το αφήνω μια ολόκληρη μέρα κάτω από τις σανίδες με τα οχτώ τούβλα, όπως έμαθα από την αρχή, για να στεγνώσει και να μη φουσκώσει η επιφάνειά του. Δεν βιάζομαι να το ράψω αμέσως, γιατί το χαρτόνι που δεν ησύχασε γυρίζει πίσω και στραβώνει τη ράχη αργότερα στο ράφι. Το δωμάτιο των έξι τετραγώνων μού το θυμίζει αυτό κάθε καλοκαίρι, όταν η υγρασία του βορινού τοίχου περνάει στο ξύλο και στο χαρτί που έχω απλωμένα.
Το λάθος με το χαρτόνι το 2019
Το 2019 άφησα μια στοίβα χαρτόνι στο πάτωμα του μπάνιου μέσα σε νάιλον σακούλα, νομίζοντας πως εκεί θα έμενε στεγνό και καθαρό μέχρι να το κόψω για εξώφυλλα. Το χαρτόνι τράβηξε υγρασία από τον αέρα, φούσκωσε στις άκρες, και όταν πήγα να το κόψω με τον κόφτη βγήκε ανώμαλο και στραβό, χωρίς να κάθεται πουθενά ίσια πάνω στο βάθρο. Δεν ξανακόλλησε ποτέ σωστά, όσο κι αν το πίεσα κάτω από τα τούβλα για μέρες ολόκληρες στο τραπέζι.
Από τότε όλα τα υλικά μένουν σε χάρτινες θήκες, στο ψηλό ράφι, μακριά από τον τοίχο και κάθε πηγή νερού μέσα στο σπίτι, και δεν ξαναβάζω ποτέ χαρτόνι σε νάιλον. Ο κόφτης μού έδειξε πως το υλικό πρέπει να είναι ήσυχο πριν το ακουμπήσω στο βάθρο, αλλιώς κόβω αέρα και όχι χαρτί που κάθεται. Σήμερα μετράω το χαρτόνι ξανά και ξανά, και αν δω ότι έχει πάρει υγρασία, το αφήνω έξω από τη θήκη του μια μέρα να ησυχάσει και να σταθεροποιηθεί.
Τα όριά μου με τον κόφτη
Κόβω μόνο ό,τι χωράει στο ξύλινο βάθρο του κόφτη και στο τραπέζι της γιαγιάς, γι αυτό δεν πιάνομαι με βιβλία που θέλουν μεγάλα μηχανήματα και λεπίδες που δεν έχω στο δωμάτιο. Αν κάτι χρειάζεται κόψιμο με ακρίβεια εργαστηρίου, το αφήνω, γιατί δεν θέλω να το χαλάσω με τα δικά μου απλά εργαλεία και την αδέξια κίνησή μου. Δεν κόβω για επάγγελμα, κόβω για τα δικά μου τετράδια, και τα λάθη μου είναι δικά μου και μένουν πάνω τους σαν σημάδια που δεν σβήνουν.
Για τα δικά μου εξώφυλλα ο κόφτης αρκεί, αρκεί να τον σεβαστώ και να μη βιάζομαι όταν κατεβάζω τη λεπίδα αργά το βράδυ. Δεν είμαι επαγγελματίας που κόβει μέρα ολόκληρη, είμαι μια που ράβει στο δωμάτιό της μετά τη δουλειά στο φωτοτυπείο της πόλης. Όταν αμφιβάλλω για μια γραμμή, την ξαναμετράω με τον χάρακα, και αν ακόμα αμφιβάλλω, κόβω λίγο πιο έξω και το διορθώνω, γιατί το παραπάνω χαρτί χάνεται εύκολα κι όχι το λιγότερο που δεν γυρίζει πίσω.