Αρχική › Τα εργαλεία που κρατάω › Εργαστήριο › Η πρέσα
Η πρέσα
Η πρέσα μου δεν είναι μηχάνημα ούτε κάτι που αγόρασα από μαγαζί. Είναι δυο ξύλινες σανίδες που τις φορτώνω με οχτώ τούβλα, και κάνουν τη δουλειά τους πάνω στο τραπέζι της γιαγιάς μου. Στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων δεν χωράει τίποτα πιο μεγάλο, κι ο βορινός τοίχος κρατάει τη γωνιά δροσερή τον Αύγουστο. Της έδωσα σχήμα το 2013, με ό,τι βρήκα στο υπόγειο, και από τότε δεν την άλλαξα.
- Χρονιά που το έφτιαξα
- 2013, με δυο σανίδες και οχτώ τούβλα
- Από τι αποτελείται
- δυο ξύλινες σανίδες φορτωμένες με οχτώ τούβλα
- Πού το δουλεύω
- στο τραπέζι της γιαγιάς, κοντά στον βορινό τοίχο
- Πού το φυλάω
- όρθιες οι σανίδες πίσω από την πόρτα, τα τούβλα στην άκρη
Τι είναι η πρέσα μου και από τι αποτελείται
Η πρέσα μου είναι το πιο απλό πράγμα που υπάρχει πάνω στο τραπέζι της γιαγιάς, και όμως χωρίς αυτήν δεν κλείνει σωστά κανένα τετράδιό μου. Αποτελείται από δυο ξύλινες σανίδες, μια από κάτω και μια από πάνω, και ανάμεσά τους μπαίνει το βιβλίο που πρέπει να πιεστεί ίσια και ήσυχα. Πάνω στην επάνω σανίδα στοιβάζω οχτώ τούβλα, τέσσερα στη μια άκρη και τέσσερα στην άλλη, για να μοιράζεται το βάρος ομοιόμορφα και να μη γέρνει το ένα μέρος προς τα κάτω.
Τα τούβλα τα βρήκα στα ερείπια ενός παλιού σπιτιού κοντά στο λιμάνι, και ζυγίζουν αρκετά για να κρατήσουν ένα βιβλίο ακίνητο όσες μέρες χρειαστεί να μείνει. Δεν χρησιμοποιώ λάστιχα ούτε μεταλλικά ελατήρια, γιατί στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων δεν έχω χώρο για τέτοια, και η απλότητα με βολεύει. Όταν τελειώνω, σηκώνω τα τούβλα ένα ένα και ακουμπάω τις σανίδες όρθιες στον τοίχο, έτοιμες για την επόμενη φορά που θα ράψω κάτι καινούργιο.
Πώς την στήνω και πού τη βάζω
Το τραπέζι της γιαγιάς είναι το μόνο μέρος που χωράει η πρέσα, και το στήνω πάντα στην άκρη κοντά στον βορινό τοίχο, μακριά από το παράθυρο που μπαίνει ο ήλιος και ζεσταίνει το ξύλο. Η γωνιά αυτή μένει δροσερή τον Αύγουστο, κι αυτό βοηθάει το χαρτί να μην τραβάει υγρασία όσο στεγνώνει κάτω από τα τούβλα. Πριν βάλω το βιβλίο, απλώνω δυο κομμάτια καθαρό χαρτί ανάμεσα στις σανίδες, για να μην κολλήσει το εξώφυλλο πάνω στο ξύλο και μετά να μην ξεκολλάει με τίποτα.
Δεν βιάζομαι όταν στήνω την πρέσα, γιατί αν οι σανίδες δεν είναι ίσιες, το βιβλίο βγαίνει στραβό και η ράχη του μένει λοξή για πάντα. Ελέγχω με το χέρι ότι το βάρος πέφτει όμοια, και μόνο τότε αφήνω το τετράδιο να μείνει ήσυχο. Τον χειμώνα προσέχω ο βορινός τοίχος να μη στάζει, κι αν βρέχει έξω μετακινώ την πρέσα πιο μέσα στο δωμάτιο, γιατί η υγρασία χαλάει το χαρτόνι που έχω κόψει για εξώφυλλο και το πρήζει.
Πόσο μένει το βιβλίο από κάτω
Ο χρόνος που μένει το βιβλίο κάτω από τα τούβλα εξαρτάται απόλυτα από τον καιρό και από το πόσο κόλλα έβαλα στο εσωτερικό του. Τον Φεβρουάριο, με το καλοριφέρ αναμμένο και τον αέρα ζεστό, ένα λεπτό τετράδιο στεγνώνει σε τρεις ώρες και μπορώ να βγάλω τα τούβλα. Τον Αύγουστο όμως, με την υγρασία να βγαίνει από τον βορινό τοίχο, το ίδιο βιβλίο μπορεί να χρειαστεί δυο και τρεις μέρες για να σφίξει και να μην ανοίγει η ράχη του ξανά.
Εγώ δεν μετράω με ρολόι αλλά με την παλάμη, αγγίζοντας το χαρτόνι ανάμεσα στις σανίδες μέχρι να νιώσω πως έχασε κάθε μαλακάδα και έγινε σκληρό. Αν βιάσω το πράγμα και βγάλω την πρέσα νωρίς, το εξώφυλλο φουσκώνει λίγο αργότερα και το βιβλίο δεν κλείνει ίσια στο ράφι. Γι αυτό μαθαίνω να αφήνω περιθώριο, ειδικά τον Αύγουστο που το δωμάτιο των έξι τετραγώνων μου θυμίζει υγρό υπόγειο παρά ήσυχο εργαστήριο με φως.
Τι πήγε στραβά το 2017
Το 2017 έραψα ένα τετράδιο με κλωστή πολύ χοντρή, νομίζοντας πως έτσι θα κρατούσε γερά και δεν θα χάλαγε με τα χρόνια η ράχη του. Ο κορμός φούσκωσε από το πλεξούδι και έγινε πιο παχύς από όσο υπολόγιζα, κι εγώ είχα ήδη φτιάξει το εξώφυλλο στο μέγεθος που νόμιζα σωστό. Όταν προσπάθησα να τον χώσω μέσα, αρνιόταν να μπει, και η πρέσα με τα οχτώ τούβλα δεν μπόρεσε να τον λυγίσει αρκετά ώστε να χωρέσει.
Έμεινα με ένα εξώφυλλο έτοιμο και έναν κορμό που δεν χωρούσε πουθενά, κι έτσι ξήλωσα το ράψιμο και το έκανα από την αρχή με λινή κλωστή πιο λεπτή. Από τότε μετράω τα φύλλα και την κλωστή πριν ράψω, όχι αφού, και δοκιμάζω τον κορμό στην πρέσα πριν κολλήσω το εξώφυλλο οριστικά πάνω του. Η πρέσα μού έδειξε τότε πως το μέγεθος δεν κρίνεται με το μάτι αλλά με το βάρος και την ησυχία που αφήνεις να δουλέψει.
Τα όριά της και πότε δεν αρκεί
Η πρέσα με τα οχτώ τούβλα σηκώνει ό,τι χωράει ανάμεσα στις δυο σανίδες, μα δεν κάνει θαύματα σε βιβλία που έχουν ήδη στραβώσει από παλιά υγρασία και παραμένουν μαλακά. Αν το χαρτόνι τράβηξε νερό μια φορά, η πίεση μόνη της δεν το γυρίζει πίσω, και τότε απλώς το αφήνω ήσυχο στο ράφι. Δεν προσπαθώ να διορθώσω πράγματα που έχουν αξία για κάποιον άλλον, γιατί εκεί χρειάζεται χέρι συντηρητή και όχι το δικό μου το αδέξιο.
Για τα δικά μου τετράδια όμως η πρέσα είναι αρκετή, αρκεί να την αφήνω όσο πρέπει και να μην τσιγκουνεύομαι τις μέρες του Αυγούστου που η υγρασία παραμονεύει. Δεν είμαι τεχνίτης που χτίζει εργαλεία, είμαι μια που ράβει βράδυ στο δωμάτιό της, και αυτό το απλό σύνολο με κρατάει ευχαριστημένη. Όταν κάτι δεν πιέζεται ομοιόμορφα, το καταλαβαίνω από το άνοιγμα και το κλείσιμο, και τότε το ξαναβάζω κάτω μέχρι να ησυχάσει το χαρτί.