Αρχική › Τα εργαλεία που κρατάω › Ράψιμο › Η βελόνα της ραφής
Η βελόνα της ραφής
Η βελόνα της ραφής μού ήρθε μαζί με το σουβλί το 2013, δώρο της ίδιας γειτόνισσας, και από τότε ράβω μαζί της κάθε βράδυ. Είναι καμπυλωτή, μήκους έντεκα εκατοστών, με μάτι αρκετά φαρδύ για να περνάει η λινή κλωστή. Την κρατάω στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων, δίπλα στην κουζίνα, όπου το φως πέφτει από το παράθυρο ως αργά το απόγευμα.
- Χρονιά που την πήρα
- 2013, δώρο από γειτόνισσα
- Μήκος
- έντεκα εκατοστά
- Σε ποια δουλειά τη χρησιμοποιώ
- ράβω τα δέματα μετά το τρύπημα
- Πού τη φυλάω
- στο ψηλό ράφι, χάρτινη θήκη
Πώς την κρατώ
Κρατώ τη βελόνα με το δεξί χέρι κοντά στο μάτι, όχι στη μύτη, γιατί αν πιάσω χαμηλά γλιστράει και τρυπάω το δάχτυλο αντί για το χαρτί. Την περνάω από τις τρύπες που άνοιξα με το σουβλί, μία μία, και την τραβάω αργά ώστε η κλωστή να μη μπερδεύεται στο δρόμο. Στο τραπέζι της γιαγιάς μου έχω μάθει να στηρίζω τον αγκώνα στο ξύλο, γιατί το δωμάτιο είναι στενό και δεν έχω πολύ χώρο να κινώ τον ώμο όταν ράβω τα τετράδια.
Όταν ράβω χοντρό δέμα, η βελόνα ζεσταίνεται από την τριβή και το μέταλλο γίνεται ζεστό στο δάχτυλο μετά από λίγα περάσματα μέσα από το χαρτί. Τότε σταματάω και την αφήνω λίγο στο πλάι, γιατί αν συνεχίσω βιαστικά τραβάω άνιση κλωστή και το δέμα στραβώνει χωρίς να το καταλάβω. Τον Αύγουστο, με την υγρασία που κρατάει το χαρτί μαλακό, η βελόνα γλιστράει πιο εύκολα μέσα από τις τρύπες, οπότε πιέζω λιγότερο. Τον Φεβρουάριο πάλι, που το δωμάτιο στεγνώνει γρήγορα με το καλοριφέρ, το χαρτί είναι πιο σφιχτό και χρειάζομαι περισσότερη δύναμη στο χέρι.
Το μάτι και το μέγεθος
Το μάτι της βελόνας είναι αρκετά φαρδύ ώστε να περνάει η λινή κλωστή μου χωρίς να τη στριφογυρίζω, αλλά όχι τόσο που να χαλαρώνει πάνω στο χαρτί όταν τραβιέται. Στο χαρτοπωλείο της παλιάς πόλης είδα βελόνες με πολύ μικρό μάτι, για λεπτή ραφή, όμως εμένα μού ταιριάζει αυτή που πήρα γιατί ράβω με χοντρή κλωστή και θέλω να περνάει άνετα. Αν το μάτι ήταν στενό, θα σταματούσα κάθε τόσο να ξαναβάλω την κλωστή, και το βράδυ θα γινόταν ατελείωτο δίπλα στον βορινό τοίχο.
Το μήκος των έντεκα εκατοστών είναι βολικό γιατί η βελόνα χωράει ολόκληρη μέσα στο δέμα χωρίς να βγαίνει από την άλλη μεριά πολύ νωρίς. Όταν ράβω πέντε τρύπες στη σειρά, γυρίζω τη βελόνα από κάτω προς τα πάνω και μετά πάλι, σε ένα σταυρό που κρατάει τα φύλλα μαζί σφιχτά. Δεν χρησιμοποιώ ποτέ βελόνα ραπτομηχανής, γιατί είναι πολύ λεπτή και σπάει μόλις πιέσω πάνω σε χαρτόνι ή σε πολλά φύλλα μαζί. Η δική μου είναι φτιαγμένη για χέρι και άντεξε όλα αυτά τα χρόνια στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων.
Η ραφή και η τάση
Όταν τραβάω την κλωστή, προσέχω να μην την τεντώνω πολύ, γιατί αν η τάση είναι δυνατή το δέμα μαζεύεται στο κέντρο και η ράχη γίνεται κυρτή αντί για ίσια. Στο πλαίσιο ραφής δένω το δέμα με σπάγκο και ράβω με ήρεμο χέρι, ώστε κάθε πέρασμα να έχει την ίδια δύναμη με το προηγούμενο. Έτσι το τετράδιο ανοίγει επίπεδο και δεν τσακίζει στη μέση όταν το διαβάζω ξανά και ξανά τα βράδια.
Μετράω τα τετράδια πριν τα ράψω, όχι μετά, γιατί μια φορά έραψα δεκατέσσερα και μετά κατάλαβα ότι το ένα είχε οκτώ φύλλα αντί για τέσσερα και το ξήλωσα ολόκληρο. Τώρα κρατάω το τετράδιο καταγραφής δίπλα και γράφω την ημερομηνία και τον αριθμό των φύλλων πριν πιάσω τη βελόνα με το χέρι. Στο φωτοτυπείο όπου δουλεύω πετάνε κάθε Παρασκευή τα κομμένα περιθώρια, και από εκείνο το χαρτί έμαθα την τάση της ραφής, πριν τολμήσω να ράψω κανονικά τετράδια που θα κρατούσα στο ράφι μου.
Το λάθος με την παχιά κλωστή το 2017
Το 2017 έραψα ένα τετράδι με κλωστή πολύ χοντρή, νομίζοντας ότι έτσι θα κρατούσε γερά και δεν θα ξηλωνόταν με τον καιρό και την υγρασία. Ο κορμός όμως φούσκωσε από τα πολλά περάσματα και, όταν πήγα να τον βάλω μέσα στο εξώφυλλο που είχα ήδη φτιάξει, δεν χώρεσε με τίποτα, έμενε απέξω στις άκρες. Το ξήλωσα, άλλαξα κλωστή και ξανάρχισα, και το εξώφυλλο έμεινε πλάι άδειο για βδομάδες ολόκληρες στο τραπέζι.
Έμαθα από εκείνο το βράδυ ότι η βελόνα θέλει την κλωστή να ταιριάζει με τα φύλλα, και ότι το πάχος της κλωστής μετράει περισσότερο από ό,τι νόμιζα στο τελικό πάχος του δέματος. Τώρα διαλέγω λινή κλωστή μετρημένη και ράβω με όσο πιο λίγα περάσματα γίνεται, ώστε ο κορμός να μένει λεπτός και να χωράει. Τον χειμώνα, που ο βορινός τοίχος βρέχει, προσέχω διπλά γιατί το χαρτί αλλάζει όγκο με την υγρασία, και η ίδια ραφή μπορεί να φούσκωσε αλλιώς απ' ό,τι το καλοκαίρι, στο ίδιο δωμάτιο.
Πού και πώς τη φυλάω
Από το 2019, που άφησα μια στοίβα χαρτόνι στο μπάνιο μέσα σε νάιλον και φούσκωσε από την υγρασία, όλα μου τα εργαλεία μένουν σε χάρτινες θήκες, στο ψηλό ράφι, μακριά από τον τοίχο. Τη βελόνα τη βάζω σε μια χάρτινη λωρίδα που τυλίγω γύρω της, για να μη σκουριάσει το μέταλλο και να μην τρυπήσει την κλωστή που φυλάω δίπλα της. Στο παζάρι της Κυριακής βρίσκω συχνά παλιά κουτιά που κάνουν για θήκες, φθηνά και απλά, και τα κρατάω για τα σίδερα.
Δεν την αφήνω ποτέ πάνω στο τραπέζι το πρωί, γιατί το μεσημέρι μπαίνει ήλιος από το παράθυρο και το ξύλο που την ακουμπάω ξεραίνεται και ραγίζει. Το βράδυ, πριν κλείσω το δωμάτιο των έξι τετραγώνων, την επιστρέφω στη θήκη της και τη σφηνώνω ανάμεσα στο σουβλί και την κλωστή, για να τα έχω όλα μαζί όταν ξαναρχίσω την άλλη μέρα. Έτσι η βελόνα μού έχει μείνει ίδια από το 2013 και δεν χρειάστηκε ποτέ να αγοράσω άλλη για τη βραδινή μου ραφή.