Αρχική › Τα εργαλεία που κρατάω › Ράψιμο › Το σουβλί
Το σουβλί
Το σουβλί μου είναι από το 2013, όταν μια γειτόνισσα μού το έδωσε μαζί με ένα κουλούρι κερωμένης λινής κλωστής, και από τότε δεν άλλαξα εργαλείο. Είναι ξύλινο στη λαβή και μεταλλικό στη μύτη, μήκους δεκατεσσάρων εκατοστών. Το χρησιμοποιώ κάθε βράδυ στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων, δίπλα στην κουζίνα, για να ανοίξω τρύπες στα δέματα πριν περάσω τη βελόνα της ραφής.
- Χρονιά που το πήρα
- 2013, δώρο από γειτόνισσα
- Μήκος
- δεκατέσσερα εκατοστά
- Σε ποια δουλειά το χρησιμοποιώ
- τρυπώ τα δέματα πριν τη ραφή
- Πού το φυλάω
- στο ψηλό ράφι, χάρτινη θήκη
Πώς το κρατώ
Κρατώ το σουβλί με το δεξί χέρι ψηλά στη λαβή και όχι χαμηλά στη μύτη, γιατί αν πιάσω κοντά στο μέταλλο γλιστράει και τρυπάω λάθος σημείο μέσα στο δέμα. Το ακουμπώ κάθετα πάνω στο χαρτί και πιέζω αργά, χωρίς να το στρίβω μέσα στη στοίβα των φύλλων. Στο τραπέζι της γιαγιάς μου, που το ένα πόδι του είναι λίγο στραβό, έχω μάθει να στηρίζω τον αγκώνα στο ξύλο ώστε να μην τρέμει το χέρι όταν ανοίγω τις τρύπες για τη ραφή.
Όταν τρυπάω πολλά τετράδια στη σειρά, μετράω πάντα τις θέσεις των τρυπών με το δάχτυλο πριν κατεβάσω το σουβλί, γιατί αν ανοίξω μία παραπάνω δεν την κρύβει καμία ραφή και φαίνεται μετά στο ράφι. Τον χειμώνα, που ο βορινός τοίχος βρέχει από την υγρασία, το μέταλλο πιάνει μια λεπτή υγρασία και γλιστράει πιο εύκολα μέσα από το χαρτί, οπότε το σκουπίζω με ένα παλιό πανί πριν αρχίσω. Τον Φεβρουάριο, με το καλοριφέρ αναμμένο, το δωμάτιο στεγνώνει γρήγορα και το σουβλί μου δουλεύει καθαρά, με ίσιες τρύπες από την αρχή ως το τέλος.
Το μέγεθος που μου ταιριάζει
Το δικό μου σουβλί έχει μήκος δεκατεσσάρων εκατοστών και η μύτη του είναι λεπτή, όχι χοντρή, γιατί τρυπάω χαρτί και όχι δέρμα ή ξύλο. Στο χαρτοπωλείο της παλιάς πόλης είδα και μεγαλύτερα, μήκους εικοσιοκτώ εκατοστών, αλλά εμένα μού φτάνει το μικρό, γιατί τα δέματά μου είναι λίγων εκατοστών πλάτος και δεν χρειάζομαι βάθος. Αν το σουβλί είναι πολύ μακρύ, κουράζω τον καρπό όταν το σηκώνω και το κατεβάζω δεκάδες φορές το βράδυ, και στο τέλος οι τρύπες βγαίνουν λοξές αντί για κάθετες.
Η μύτη πρέπει να είναι αιχμηρή αλλά όχι τόσο που να σχίζει το χαρτί την ώρα που πιέζω. Όταν η αιχμή θαμπώσει, τρίβω το άκρο σε ένα γυαλόχαρτο που κρατάω σε μια γωνιά του τραπεζιού, μόνο λίγες κινήσεις, και μετά σκουπίζω τη σκόνη με το χέρι. Δεν χρησιμοποιώ ποτέ το σουβλί για να ανοίξω τρύπα σε χαρτόνι εξωφύλλου, γιατί εκεί χρειάζεται άλλο εργαλείο και το μέταλλο θα χαλάσει γρήγορα. Το κρατάω μόνο για τα εσωτερικά δέματα, που είναι το πιο συχνό μου βράδινό έργο σε αυτό το δωμάτιο.
Τρύπες, απόσταση και σειρά
Χαράζω πρώτα με τον χάρακα μια λεπτή γραμμή στο περιθώριο, στα δύο εκατοστά από τη ράχη, και σημειώνω με μολύβι πού θα ανοίξω τρύπες. Βάζω συνήθως τρεις τρύπες σε ένα λεπτό τετράδιο και πέντε σε ένα χοντρό, πάντα με ίσα διαστήματα, ώστε να μοιάζει η ραφή ίδια από τη μία σελίδα στην άλλη. Αν οι τρύπες δεν είναι ίσιες στη σειρά, η βελόνα θα τραβάει το χαρτί και το δέμα θα στραβώσει όταν το τεντώσω στο πλαίσιο ραφής για να ράψω.
Μετράω τα τετράδια πριν τα τρυπήσω, όχι μετά, γιατί μια φορά έραψα δεκατέσσερα και μετά κατάλαβα ότι το ένα είχε οκτώ φύλλα αντί για τέσσερα και το ξήλωσα ολόκληρο. Τώρα κρατάω το τετράδιο καταγραφής δίπλα και γράφω την ημερομηνία και τον αριθμό των φύλλων πριν αγγίξω το σουβλί με το χέρι. Στο φωτοτυπείο όπου δουλεύω πετάνε κάθε Παρασκευή τα κομμένα περιθώρια, και από εκείνο το χαρτί ξεκίνησα όλες μου τις δοκιμές με το σουβλί, πριν τολμήσω να τρυπήσω κανονικά τετράδια που προορίζονταν για ράψιμο.
Το λάθος με τη ράχη το 2014
Το 2014, όταν μόλις είχα αρχίσει, κόλλησα τη ράχη ενός βιβλιού με πολύ χοντρή κόλλα νομίζοντας ότι έτσι θα κρατούσε γερά και δεν θα χρειαζόταν ραφή. Το σουβλί δεν μπόρεσε να ανοίξει καθαρή τρύπα πάνω στη σκληρή κόλλα, και όταν το βιβλίο στέγνωσε δεν άνοιγε καθόλου, έμενε κολλημένο σαν πέτρα στο ράφι. Το κράτησα εκεί ως υπενθύμιση και από τότε βάζω λεπτή στρώση κόλλας και αφήνω το δέμα να στεγνώσει πριν περάσω τη βελόνα με την κλωστή.
Έμαθα από εκείνο το βράδυ ότι το σουβλί θέλει μαλακό χαρτί και όχι κολλημένη ράχη για να δουλέψει σωστά, και ότι η βιασύνη με το χέρι μου έφερνε πάντα λάθος αποτέλεσμα στο τέλος. Τον Αύγουστο, που η υγρασία κρατάει το χαρτί μαλακό μέχρι το πρωί, προσέχω διπλά γιατί το σουβλί γλιστράει και τρυπάει πιο βαθιά απ' όσο θέλω. Τώρα ανοίγω τις τρύπες πριν βάλω καθόλου κόλλα στη ράχη, και η ραφή βγαίνει καθαρή, με το βιβλίο να ανοίγει χωρίς να σπάει το δέμα.
Πού και πώς το φυλάω
Από το 2019, που άφησα μια στοίβα χαρτόνι στο πάτωμα του μπάνιου μέσα σε νάιλον σακούλα και τράβηξε υγρασία και φούσκωσε, όλα μου τα εργαλεία μένουν σε χάρτινες θήκες, στο ψηλό ράφι, μακριά από τον τοίχο. Το σουβλί το βάζω σε μια χάρτινη σωλήνα που βρήκα στο παζάρι της Κυριακής, ώστε να μη γδέρνει η μύτη του και να μην πέσει πάνω σε άλλα σίδερα που θα την αμβλύνουν. Έτσι το προστατεύω από την υγρασία που μαζεύεται χαμηλά στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων.
Δεν το αφήνω ποτέ πάνω στο τραπέζι το πρωί, γιατί το μεσημέρι μπαίνει ήλιος από το παράθυρο και το ξύλο της λαβής ξεραίνεται και ραγίζει με τον καιρό. Το βράδυ, πριν κλείσω το δωμάτιο, το επιστρέφω στη θήκη του και το σφηνώνω ανάμεσα στη βελόνα και την κλωστή, για να τα έχω όλα μαζί όταν ξαναρχίσω την άλλη μέρα. Έτσι το σουβλί μού έχει μείνει ίδιο από το 2013 και δεν χρειάστηκε ποτέ να αγοράσω άλλο εργαλείο για την ίδια δουλειά.