Αρχική › Τα εργαλεία που κρατάω › Εξώφυλλο › Το κεφαλάρι
Το κεφαλάρι
Το κεφαλάρι είναι η μικρή λωρίδα υφάσματος που μπαίνει στα δυο άκρα της ράχης, πάνω και κάτω, για να κλείνει η τρύπα που αλλιώς θα φαινόταν. Το ράβω στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων, στο τραπέζι της γιαγιάς μου, με το ίδιο ύφασμα που θα ντύσει το εξώφυλλο. Είναι από τα τελευταία πράγματα που βάζω, μα χωρίς αυτό το βιβλίο μου μοιάζει γυμνό στις άκρες.
- Χρονιά που το έμαθα
- 2016
- Πλάτος
- περίπου 12 χιλιοστά
- Πού το χρησιμοποιώ
- στα άκρα της ράχης, πάνω και κάτω
- Πού το φυλάω
- σε χάρτινη θήκη με το ύφασμα του βιβλίου
Τι είναι και πού μπαίνει
Το κεφαλάρι δεν είναι διακόσμηση, είναι το κομμάτι που κλείνει το κενό ανάμεσα στις σελίδες και το εξώφυλλο στα δυο άκρα της ράχης. Όταν το βιβλίο στέκεται στο ράφι, από εκεί φαίνεται αν έγινε με προσοχή ή βιαστικά, γιατί εκεί μαζεύεται η σκόνη αν μείνει τρύπα. Το ράβω πάνω στον κορμό πριν μπει το εξώφυλλο, ώστε να κολλήσει μαζί του και να μην κουνηθεί όταν ανοίγω το βιβλίο τις επόμενες μέρες.
Στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων δεν έχω καλούπια ούτε ειδικά εργαλεία, οπότε το κεφαλάρι το φτιάχνω με το χέρι, κόβοντας μια λωρίδα υφάσματος στο πλάτος που χρειάζεται και ράβοντάς την γύρω από μια λεπτή θηλιά από χαρτόνι. Η θηλιά κρατάει το σχήμα όσο κολλάω, και μετά μένει κρυμμένη μέσα στη ράχη. Δεν είναι τέλειο όπως στα εργαστήρια, μα κρατάει και κλείνει την τρύπα, που είναι ο σκοπός μου.
Το ύφασμα που χρησιμοποιώ
Κόβω το κεφαλάρι από το ίδιο ύφασμα που θα ντύσει το εξώφυλλο, για να ταιριάζει χρωματικά και να μην προσέχει κανείς την άκρη. Το ύφασμα το παίρνω συχνά από τα παλιά βιβλία που βρίσκω στο παζάρι της Κυριακής, όλα μεταχειρισμένα και φθηνά, και κρατάω τα κομμάτια που είναι ακόμα γερά για να τα κόψω σε λωρίδες. Από το φωτοτυπείο δεν βγαίνει ύφασμα, οπότε εδώ πληρώνω από την τσέπη μου όταν τελειώνει το απόθεμα της βδομάδας.
Προσέχω η λωρίδα να μην είναι πιο παχιά από δώδεκα χιλιοστά, γιατί αν πλατύνει, φουσκώνει η ράχη και το εξώφυλλο δεν κλείνει καθαρά στις άκρες. Την κόβω με το κοπίδι πάνω σε σανίδα, ίσια, και μετράω με τον χάρακα πριν ράψω. Τον Φεβρουάριο το ύφασμα είναι στεγνό και κόβεται εύκολα, ενώ τον Αύγουστο η υγρασία του βορινού τοίχου το μαλακώνει και πρέπει να το ακουμπάω λίγο στον ήλιο της αυλής πριν το πιάσω.
Το ράψιμο του κεφαλαριού
Ράβω το κεφαλάρι με λινή κλωστή, την ίδια που χρησιμοποιώ για όλο το βιβλίο, και ξεκινάω από το ένα άκρο πηγαίνοντας στο άλλο με μικρές βελονιές που μπαίνουν μέσα στη θηλιά του χαρτονιού. Δεν το ράβω πάνω στο εξώφυλλο, αλλά πάνω στον κορμό, γιατί αλλιώς τραβιέται όταν ανοίγει το βιβλίο και αφήνει ρυτίδα. Το 2017 έραψα με κλωστή πολύ χοντρή, ο κορμός φούσκωσε και δεν χώρεσε στο εξώφυλλο που είχα ήδη φτιάξει· από τότε μετράω την κλωστή πριν αρχίσω και δοκιμάζω το πέρασμα σε ένα παλιό φύλλο.
Όταν το ράψιμο τελειώνει, το αφήνω λίγο να ξεκουραστεί πάνω στο τραπέζι της γιαγιάς μου, χωρίς βάρος, για να δω αν η θηλιά έμεινε ίσια. Αν γύρισε στο πλάι, το ξηλώνω και το ξαναράβω, γιατί αργότερα δεν διορθώνεται με τίποτα. Στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων η υπομονή μετράει περισσότερο από την ταχύτητα, και το κεφαλάρι είναι από εκείνα που δεν συγχωρούν το βιασμό τους.
Το κόλλημα στα άκρα
Αφού ράψω το κεφαλάρι, το κολλάω στα άκρα της ράχης με λίγη κόλλα, περνώντας μόνο όσο χρειάζεται ώστε να κολλήσει η λωρίδα χωρίς να μουσκέψει το ύφασμα. Χρησιμοποιώ το πινέλο που πλένω αμέσως μετά, γιατί αν στεγνώσει η κόλλα πάνω του γίνεται πέτρα και δεν ξαναχρησιμοποιείται. Πιέζω ελαφρά με το δάχτυλο και μετά αφήνω το βιβλίο ανάμεσα στις δυο σανίδες με τα οκτώ τούβλα, όπως κάνω με όλα τα στάδια που θέλουν πίεση.
Τον Αύγουστο περιμένω περισσότερο από όσο τον Φεβρουάριο, γιατί η υγρασία του δωματίου κρατάει την κόλλα μαλακή μέχρι το πρωί και αν βιαστώ το κεφαλάρι γλιστράει από τη θέση του. Το εξώφυλλο το φτιάχνω πάντα πριν κολλήσω το κεφαλάρι, αλλά το αφήνω μια ολόκληρη μέρα κάτω από βάρος πριν μπει στο ράφι, όπως έμαθα από την αρχή. Έτσι η άκρη μένει ίσια και το βιβλίο δεν ανοίγει τρύπα όταν το πιάνει το χέρι.
Τι προσέχω με την υγρασία
Το ύφασμα και το χαρτόνι του κεφαλαριού τραβάνε υγρασία πιο εύκολα από ό,τι νομίζει κανείς, ιδίως τον Αύγουστο που ο βορινός τοίχος βγάζει νοτισμένο αέρα μέσα στο δωμάτιο. Τα φυλάω σε χάρτινη θήκη στο ψηλό ράφι, μακριά από τον τοίχο, και δεν τα ανοίγω παρά μόνο όταν είμαι έτοιμη να ράψω. Αν η θήκη νιώσει δροσερή στην παλάμη, περιμένω μια μέρα ξηρή πριν αρχίσω, γιατί το υγρό ύφασμα δεν ράβεται και μαζεύει μόλις στεγνώσει.
Τον Φεβρουάριο, με το καλοριφέρ αναμμένο, όλα στεγνώνουν σε τρεις ώρες και το κεφαλάρι κάθεται αμέσως, οπότε είναι η εποχή που προτιμώ για δουλειές με ύφασμα. Δεν μετράω την υγρασία με όργανο, την καταλαβαίνω από το πώς νιώθει ο τοίχος και το πώς μυρίζει το δωμάτιο το πρωί. Αυτή η συνήθεια μού γλίτωσε αρκετά κεφαλάρια που αλλιώς θα φούσκωναν και θα ξανάρχιζα από την αρχή την ίδια βδομάδα.