Αρχική › Τα εργαλεία που κρατάω › Υλικά › Το ύφασμα βιβλιοδεσίας
Το ύφασμα βιβλιοδεσίας
Το ύφασμα βιβλιοδεσίας που κρατάω είναι ένα ρολό γκρι λινό, αγορασμένο το 2015 από το χαρτοπωλείο της παλιάς πόλης. Το απλώνω πάνω στο χαρτόνι για να ντύσω το εξώφυλλο, και το αφήνω μια μέρα ξάπλα πριν το χρησιμοποιήσω, γιατί το λινό θυμάται τις τσακίσεις. Στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων δουλεύω αργά, και το ύφασμα θέλει ακριβώς αυτό το αργό χέρι.
- Αγορά
- 2015, από το χαρτοπωλείο της παλιάς πόλης
- Είδος
- λινό, γκρι, πυκνή ύφανση
- Πού το δουλεύω
- ντύσιμο εξωφύλλου, στο τραπέζι της γιαγιάς
- Πού το φυλάω
- τυλιγμένο σε χαρτί, ψηλό ράφι, μακριά από τον τοίχο
Ποιο ύφασμα κρατάω
Κρατάω ένα ρολό λινό ύφασμα, γκρι χρώματος, με πυκνή ύφανση που δεν ξεφτίζει εύκολα. Το αγόρασα το 2015 από το χαρτοπωλείο της παλιάς πόλης, και από τότε δουλεύω μόνο με αυτό, γιατί ξέρω πώς συμπεριφέρεται. Το λινό τραβάει την υγρασία και στεγνώνει ομοιόμορφα, μα ζαρώνει αν το διπλώσεις βιαστικά. Δεν παίρνω ύφασμα με δυνατό χρώμα, γιατί στο μικρό μου δωμάτιο το φως είναι λιγοστό και θέλω να φαίνεται η υφή, όχι η βαφή που χάνεται στο σκοτάδι.
Στο παζάρι της Κυριακής βρίσκω παλιά υφάσματα σε ευτελή τιμή, μα δεν τα εμπιστεύομαι όλα για εξώφυλλο· πολλά είναι τσαλακωμένα και δύσκαμπτα. Εκεί που πάω είναι για ιδέες, όχι για υλικό που θα βασιστώ πάνω του. Το δικό μου ρολό το τυλίγω σε ένα φύλλο χαρτί και το ακουμπάω στο ψηλό ράφι, μακριά από τον βορινό τοίχο που υγραίνει τον Αύγουστο. Έτσι μένει ίσιο και έτοιμο όταν το χρειαστώ ξαφνικά για ένα βιβλίο.
Η ξεκούραση πριν τη δουλειά
Αφήνω το ύφασμα μια ολόκληρη μέρα ξάπλα πριν το κόψω, τυλιγμένο χαλαρά πάνω στο τραπέζι. Το λινό κρατάει τις τσακίσεις από το ρολό, και αν το δουλέψω αμέσως, το εξώφυλλο βγαίνει με μια γραμμή που δεν φεύγει με τίποτα ούτε με την πρέσα. Το μάθημα το πήρα όταν βιάστηκα μια φορά και το έκοψα κατευθείαν· το αποτέλεσμα ήταν άσχημο και το ξήλωσα για να ξαναρχίσω από την αρχή. Από τότε η αναμονή είναι μέρος της δουλειάς, όχι χασομέρι που το κόβω.
Το καλοκαίρι, με την υγρασία του βορινού τοίχου, το αφήνω ίσως και λίγες ώρες παραπάνω, γιατί το λινό τραβάει τον αέρα και μαλακώνει. Τον Φεβρουάριο, με το καλοριφέρ, στεγνώνει γρήγορα και η μια μέρα αρκεί. Το σημειώνω στο τετράδιο καταγραφής, μαζί με την ημερομηνία και τι βιβλίο θα ντύσω. Δεν μετράω την υγρασία με όργανο· την καταλαβαίνω με την παλάμη, όπως όλα μέσα στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων που έχτισα τη συνήθεια.
Το κόψιμο
Το κόβω με μια ψαλίδα, πάντα με περιθώριο δυο εκατοστών γύρω από το χαρτόνι, γιατί οι άκρες πρέπει να γυρίσουν από κάτω. Δεν το κόβω με τον κόφτη χαρτιού· ο κόφτης είναι μόνο για χαρτόνι, γιατί η λεπίδα του αφήνει γρέζι στο λινό και χαλάει την ύφανση. Η ψαλίδα δίνει καθαρό ίσιο άκρο, και το λινό δεν ξεφτίζει αν είναι κοφτερή. Μετράω με τον χάρακα πριν κατεβάσω τη λεπίδα, δυο φορές, για να μη χαθεί ούτε χιλιοστό από το περιθώριο που χρειάζομαι.
Το 2017 έραψα ένα τετράδιο με πολύ χοντρή κλωστή, ο κορμός φούσκωσε και δεν χώρεσε στο εξώφυλλο που είχα ήδη ετοιμάσει με το ύφασμα μου. Τότε κατάλαβα πως το ύφασμα και το χαρτόνι είναι άχρηστα αν ο κορμός δεν κάθεται σωστά μέσα τους. Το μάθημα ήταν για το ράψιμο, μα με έμαθε να μετράω τον κορμό πριν κόψω το ύφασμα, όχι μετά που δεν γίνεται να διορθωθεί. Από τότε κόβω πάντα λίγο πιο φαρδύ και περισσεύει αντί να λείπει τη στιγμή που πρέπει να κλείσει.
Το ντύσιμο
Όταν ντύνω το εξώφυλλο, περνάω την κόλλα με το πινέλο κατευθείαν πάνω στο λινό, από άκρη σε άκρη, και το ακουμπάω πάνω στο χαρτόνι προσεχτικά. Το λινό θέλει ομοιόμορφη κόλλα, αλλιώς κάνει φουσκάλες που φαίνονται μετά το στέγνωμα και δεν φεύγουν. Πιέζω με το δάχτυλο από το κέντρο προς τις άκρες, και μετά γυρίζω τις γωνίες κάτω από το χαρτόνι, τραβώντας τεντωμένα ώστε να μη μείνει ζάρα. Τα δεκαπέντε λεπτά που κρίνουν όλη τη δουλειά είναι ακριβώς αυτά, το γύρισμα των γωνιών με σταθερό χέρι.
Αφήνω το ντυμένο εξώφυλλο μια μέρα κάτω από τις σανίδες με τα οκτώ τούβλα, με χαρτί ανάμεσα, ώστε να καθίσει ίσιο. Τον Αύγουστο, που ο βορινός τοίχος υγραίνει, το αφήνω και δεύτερη μέρα, γιατί το λινό κρατάει την υγρασία περισσότερο από το χαρτί. Στο φωτοτυπείο όπου δουλεύω βλέπω τα δεμένα βιβλία των άλλων, μα εκεί η δουλειά είναι μηχανική και άλλη. Εγώ στο τραπέζι της γιαγιάς μου το κάνω με το χέρι, και το ύφασμα μου λέει πότε είναι έτοιμο να το αφήσω ήσυχο.
Πού σταματάω
Δεν ντύνω με ύφασμα βιβλία που έχουν αξία για κάποιον άλλον, ούτε παλιούς τόμους που θέλουν συντήρηση. Ένα βιβλίο του 1920 ή ένα οικογενειακό λεύκωμα πηγαίνει σε συντηρητή, δεν είναι δουλειά για το λινό μου. Δεν γράφω συμβουλές ασφαλείας για τα υλικά, ούτε λέω τι να προσέχει κανείς με τις κόλλες, γιατί δεν τα έχω σπουδάσει ποτέ. Ξέρω μόνο τι βγήκε στα δικά μου τετράδια, και αυτό καταγράφω στο μικρό μου τετράδιο κάθε φορά.
Ό,τι ξέρω για το ύφασμα το έμαθα δοκιμάζοντας, όχι από βιβλίο ούτε από μάθημα. Δεν είμαι τεχνίτης βιβλιοδεσίας και δεν δίνω την εντύπωση πως ξέρω τέχνη· κάθομαι απλώς στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων και δουλεύω όσο προλαβαίνω μετά τη βάρδια. Αν το εξώφυλλο βγει στραβό, το ξηλώνω και το ξαναντύνω, χωρίς βιασύνη. Το λινό συγχωρεί πολλά, μα όχι το βιασμό· αν το σεβαστώ, κρατάει χρόνια ολόκληρα στο ράφι.