Αρχική › Οι τεχνικές που έμαθα › Επισκευή › Η ανακατασκευή ενός βιβλίου
Η ανακατασκευή ενός βιβλίου
Όταν ένα βιβλίο από το παζάρι της Κυριακής έχει χαλάσει ολόκληρο, ράχη, ραφή και εξώφυλλο, το ξαναφτιάχνω από την αρχή στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων. Ο βορινός τοίχος, που δροσίζει τον Αύγουστο και μουλιάζει τον χειμώνα, με κρατάει συντροφιά ενώ δουλεύω το βράδυ μετά το φωτοτυπείο. Δεν αγγίζω ποτέ βιβλίο που έχει αξία για κάποιον άλλον· επισκευάζω μόνο όσα αγοράζω η ίδια μεταχειρισμένα.
Με λίγα λόγια
- Ξεχωρίζω τα τετράδια και ξηλώνω όλη την παλιά ραφή και κόλλα.
- Καθαρίζω τη ράχη από την παλιά κόλλα με χλιαρό νερό και κοπίδι.
- Ράβω τα τετράδια σε λινή κλωστή, μετρώντας πρώτα τα φύλλα τους.
- Φτιάχνω καινούργιο εξώφυλλο από χαρτόνι και ύφασμα βιβλίου.
- Πρέσαρο το βιβλίο κάτω από τις σανίδες με τα οκτώ τούβλα για μέρες.
Ο διαχωρισμός των τετραδίων
Ξεκινώ χωρίζοντας το βιβλίο στα τετράδιά του. Το βάζω ανάσκελα στον πάγκο της γιαγιάς μου και με το σουβλί ανοίγω τις τρύπες του παλιού νήματος, μία μία. Μετά τραβάω το νήμα με το κοπίδι, κομμάτι κομμάτι, χωρίς να τραβήξω απότομα το χαρτί. Στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων δεν βιάζομαι· κάθε τετράδι πέφτει στο τραπέζι και το ακουμπώ στην άκρη, στη σειρά, όπως ήταν.
Μόλις ξηλωθούν όλα, τα μετράω πριν κάνω οτιδήποτε άλλο. Μια φορά ξέχασα να τα μετρήσω και έραψα δεκατέσσερα, για να ανακαλύψω ύστερα ότι το ένα είχε οκτώ φύλλα αντί για τέσσερα· το ξήλωσα όλο. Τώρα μετράω τα τετράδια και σημειώνω στο τετράδιό μου πόσα είναι και πόσες σελίδες έχει το καθένα. Ο βορινός τοίχος τον Φεβρουάριο είναι στεγνός και κρύος, οπότε δουλεύω με το παράθυρο κλειστό για να μην παγώνει η κόλλα.
Ο καθαρισμός της ράχης
Κάθε τετράδι έχει στη ράχη του παλιά κόλλα σκληρή. Παίρνω το πινέλο, το βρέχω σε χλιαρό νερό και περνάω τη ράχη αργά, λίγα εκατοστά κάθε φορά. Την αφήνω να μουλιάσει για δέκα λεπτά, ούτε παραπάνω, γιατί το χαρτί στις άκρες αρχίζει να λιώνει αν μείνει πολύ. Τον Αύγουστο, με την υγρασία στα Χανιά, η κόλλα μαλακώνει γρηγορότερα· τον Φεβρουάριο, με το καλοριφέρ, στεγνώνει σε τρεις ώρες και πρέπει να βιάζομαι λιγότερο.
Μετά το μούλιασμα, με το κοπίδι ξύνω την κόλλα με την κόψη προς τα πάνω, για να μην κόψω το χαρτί. Δεν θέλω να φύγει όλη· αρκεί να φύγει η σκληρή στρώση που εμπόδιζε τα τετράδια να κινούνται. Ό,τι μένει είναι η βάση που θα κρατήσει την καινούργια κόλλα. Πλένω το πινέλο αμέσως με τρεχούμενο νερό, γιατί δύο πινέλα που δεν τα έπλυνα έγιναν πέτρα και τα πέταξα. Η δουλειά αυτή θέλει υπομονή, όχι δύναμη.
Το ράψιμο των τετραδίων
Ράβω τα τετράδια με λινή κλωστή, με την ίδια σειρά που είχαν. Η βελόνα περνάει από τις τρύπες που άνοιξα με το σουβλί και το νήμα τραβιέται σφιχτά αλλά όχι τόσο που να μαζεύει το χαρτί. Στο πλαίσιο ραφής στηρίζω το βιβλίο όρθιο για να βλέπω την πορεία του νήματος. Το 2017 έραψα με κλωστή πολύ χοντρή, ο κορμός φούσκωσε και δεν χώρεσε στο εξώφυλλο· τώρα διαλέγω λεπτή κλωστή.
Όταν τελειώνει το ράψιμο, δένω το νήμα σφιχτά στην τελευταία ταινία και κόβω το περισσεύον με το κοπίδι. Το τετράδιο καταγραφής μου λέει πάντα την ημερομηνία, την κλωστή που χρησιμοποίησα και τι βγήκε στο τέλος. Δεν μαντεύω πόσο θα στεγνώσει το νήμα· το αφήνω να καθίσει και ελέγχω με την παλάμη στον βορινό τοίχο. Εκεί, δίπλα στην κουζίνα, το βράδυ είναι η μόνη ώρα που έχω για αυτό.
Το καινούργιο εξώφυλλο
Φτιάχνω το εξώφυλλο από χαρτόνι και ύφασμα βιβλίου. Κόβω δυο κομμάτια χαρτόνι στο μέγεθος του κορμού, αφήνω λίγα χιλιοστά περιθώριο γύρω γύρω, και τα ντύνω με το ύφασμα. Το κολλάω με λίγη κόλλα, όχι πολλή, γιατί το 2014 έβαλα πολύ χοντρή κόλλα στη ράχη και το βιβλίο δεν άνοιγε· το κράτησα σαν υπενθύμιση. Τώρα βάζω λίγη κόλλα κάθε φορά και πρέσαρο αμέσως.
Το εξώφυλλο μένει μια ολόκληρη μέρα κάτω από βάρος πριν μπει στο ράφι, για να ισιώσει. Το 2019 άφησα μια στοίβα χαρτόνι μέσα σε νάιλον σακούλα στο μπάνιο, τράβηξε υγρασία, φούσκωσε στις άκρες και δεν ξανακόλλησε ποτέ σωστά. Από τότε όλα τα υλικά μένουν σε χάρτινες θήκες, στο ψηλό ράφι, μακριά από τον τοίχο. Δεν παριστάνω την ειδικό· ερασιτέχνης είμαι και ό,τι μαθαίνω το μαθαίνω σε αυτό το δωμάτιο τα βράδια.
Το τελικό πρέσιμο
Μόλις μπει το εξώφυλλο, κλείνω το βιβλίο και το βάζω ανάμεσα στις δυο σανίδες που έχω φορτώσει με οκτώ τούβλα. Το αφήνω έτσι για τέσσερις μέρες, για να πιάσει η κόλλα και να καθίσει η ράχη. Τον Αύγουστο, με την υγρασία, ένα βιβλίο κολλημένο στις δέκα το βράδυ το πρωί είναι ακόμα μαλακό, οπότε περιμένω περισσότερο πριν το βγάλω.
Όταν τελειώσει το πρέσιμο, το βιβλίο πάει στο ψηλό ράφι, σε χάρτινη θήκη, μακριά από τον βορινό τοίχο. Δεν το βάζω ποτέ σε νάιλον, γιατί το χαρτόνι τραβάει υγρασία και φουσκώνει, όπως έπαθα το 2019. Εκεί τελειώνει η ανακατασκευή· το βιβλίο γυρίζει στο ράφι του, έτοιμο να διαβαστεί ξανά. Δεν πουλάω τίποτα από τον ιστότοπο ούτε λέω ότι ξέρω περισσότερα από όσα έμαθα δοκιμάζοντας σε αυτό το μικρό δωμάτιο.