Αρχική › Οι τεχνικές που έμαθα › Εργαστήριο › Το πρεσάρισμα
Το πρεσάρισμα
Το πρεσάρισμα είναι η ώρα που αφήνω το βιβλίο κάτω από βάρος για να στεγνώσει ίσια, χωρίς να το αγγίζω μέχρι να το πάρω την άλλη μέρα. Στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων χρησιμοποιώ δυο σανίδες και οκτώ τούβλα από την αυλή, τίποτα άλλο, και η πρέσα αυτή κάνει τη δουλειά που θα έκανε ένα ακριβό εργαλείο. Αν το παραλείψω, ό,τι κολλήθηκε στραβά ανοίγει μετά από βδομάδες και δεν το μαζεύεις.
Με λίγα λόγια
- Αφήνω το βιβλίο κάτω από την πρέσα για μια ολόκληρη νύχτα, όχι για λίγη ώρα.
- Βάζω ένα λεπτό χαρτί ανάμεσα στο βιβλίο και τη σανίδα, για να μην κολλήσει το ύφασμα πάνω στο ξύλο.
- Μοιράζω τα τούβλα ομοιόμορφα πάνω στη σανίδα, ώστε να πιέζουν ίσια και όχι λοξά.
- Τον Αύγουστο αφήνω το βιβλίο περισσότερες ώρες, γιατί η υγρασία το κρατάει μαλακό ως το πρωί.
- Οι σανίδες μένουν σε χάρτινες θήκες στο ψηλό ράφι, μακριά από τον βορινό τοίχο που βρέχει.
Η πρέσα που έχω
Η πρέσα μου είναι δυο ξύλινες σανίδες που τις φόρτωσα με οκτώ τούβλα από την αυλή, και τίποτα άλλο, καμία βίδα και κανένα ελατήριο. Στο δωμάτιο των έξι τετραγώνων δεν χωράει τίποτα πιο μεγάλο, και η αλήθεια είναι ότι δεν το χρειάζομαι, γιατί το βάρος κάνει τη δουλειά αρκεί να το αφήσω αρκετές ώρες. Τη μια σανίδα την ακουμπάω κάτω, βάζω το βιβλίο, και από πάνω τη δεύτερη, και μετά τα τούβλα στη σειρά τους.
Κρατάω τις σανίδες σε χάρτινες θήκες στο ψηλό ράφι, μακριά από τον τοίχο, γιατί το 2019 έμαθα πόσο κακό κάνει η υγρασία στα υλικά που ακουμπούν χαμηλά. Ο βορινός τοίχος πίσω από το τραπέζι βρέχει τον χειμώνα, οπότε τίποτα δεν μένει πλέον κοντά του, ούτε η πρέσα ούτε το χαρτόνι. Όταν τελειώνω, μαζεύω τα τούβλα πίσω στη γωνιά τους και ξεκουράζω τα χέρια μου που πονάνε λιγάκι από το σήκωμα.
Πότε το βάζω στην πρέσα
Βάζω το βιβλίο στην πρέσα αμέσως μόλις τελειώσω το τελευταίο κόλλημα, είτε είναι το εξώφυλλο είτε η ράχη, και δεν περιμένω να το ξεχάσω το πρωί. Το κάνω αργά το βράδυ, αφού πλύνω το πινέλο και κλείσω το τετράδιο καταγραφής με την ημερομηνία και το είδος της κόλλας που χρησιμοποίησα. Στα Χανιά η ώρα που κολλάω μετράει, γιατί το δωμάτιο αλλάζει από νύχτα σε νύχτα ανάλογα με τον καιρό έξω.
Αν κολλήσω στις δέκα το βράδυ τον Αύγουστο, το βιβλίο το πρωί είναι ακόμα μαλακό και το αφήνω κι άλλη μέρα κάτω από τα τούβλα πριν το ακουμπήσω στο ράφι. Τον Φεβρουάριο πάλι, με το καλοριφέρ αναμμένο, το ίδιο βιβλίο στεγνώνει σε τρεις ώρες και το σηκώνω το πρωί χωρίς δεύτερη μέρα πίεσης. Έτσι μέτρησα με την παλάμη μου πότε είναι έτοιμο, χωρίς όργανο και χωρίς ρολόι ακρίβειας.
Το χαρτί ανάμεσα
Πριν κατεβάσω τη σανίδα, απλώνω ένα λεπτό χαρτί πάνω στο βιβλίο, γιατί αν η ξύλινη επιφάνεια ακουμπήσει το ύφασμα ή το εξώφυλλο, κολλάει πάνω του και ξεφλουδίζει το πρωί. Το χαρτί το παίρνω από τα περιθώρια που πετάει το φωτοτυπείο κάθε Παρασκευή, αυτά τα μακρόστενα κομμάτια που αλλιώς θα πήγαιναν στον κάδο. Τα διπλώνω στη μέση και τα κρατάω σε μια στοίβα δίπλα στην πρέσα, έτοιμα για κάθε βράδυ που ράβω.
Όταν πιέζω πολλά βιβλία μαζί, βάζω χαρτί ανάμεσα σε κάθε στρώση, ώστε το ένα να μην κολλήσει πάνω στο άλλο αν η κόλλα έτρεξε λίγο από την άκρη. Μια φορά ξέχασα το χαρτί σε ένα καπάκι και το πρωί το λινό είχε κολλήσει πάνω στο ξύλο, και το ξέσκισα προσπαθώντας να το σηκώσω. Έκτοτε το ελέγχω δυο φορές πριν βάλω τα τούβλα, γιατί η ζημιά δεν γίνεται πίσω με τίποτα.
Το βάρος και η θέση
Μοιράζω τα οκτώ τούβλα ομοιόμορφα πάνω στην πάνω σανίδα, όχι όλα στη μια άκρη, γιατί αν πιέζουν λοξά το βιβλίο βγαίνει καμπύλο και δεν κάθεται ίσια στο ράφι. Ξεκινάω από το κέντρο και μετά γεμίζω προς τα άκρα, ώστε η δύναμη να πέφτει εκεί που είναι η ράχη και το εξώφυλλο. Τα τούβλα είναι βαριά και τα σηκώνω το ένα ένα, γιατί αν γλιστρήσει ένα πάνω στο δάχτυλο πονάει αρκετά.
Την πρέσα την αφήνω πάνω στο τραπέζι της γιαγιάς μου όλη τη νύχτα, και το τραπέζι αντέχει το βάρος γιατί είναι μασίφ και παλιό. Τον χειμώνα, που η υγρασία μαζεύεται στον βορινό τοίχο, προσέχω η πρέσα να μην ακουμπάει στον τοίχο, για να μην τραβήξει υγρασία το χαρτόνι από πίσω. Το πρωί, όταν σηκώνω τα τούβλα, το βιβλίο είναι σκληρό και ίσιο, έτοιμο να μπει δίπλα στα άλλα του ραφιού.
Τι δεν φτιάχνει η πρέσα
Η πρέσα δεν μαγειρεύει λάθη που έγιναν πριν, μόνο τα κρατάει κλειστά για λίγο, και αυτό πρέπει να το θυμάμαι κάθε βράδυ. Αν το εξώφυλλο καθίσει στραβά πάνω στον κορμό, η πίεση θα το κρατήσει στραβό, όχι ίσιο, όσες μέρες και αν το αφήσω. Γι' αυτό τσεκάρω τη θέση με το χέρι πριν κατεβάσω τη σανίδα, και αν κάτι γλιστράει το ξανανοίγω και το διορθώνω ξανά.
Δεν πιέζω ποτέ βιβλίο που έχει αξία για κάποιον άλλον, γιατί η πρέσα αλλάζει μόνιμα το σχήμα του και δεν το γυρίζεις πίσω. Ένα οικογενειακό λεύκωμα ή ένα βιβλίο του 1920 τα αφήνω έξω από το δωμάτιό μου και τα πάω σε συντηρητή, ή λέω όχι αν μου το ζητήσουν. Ό,τι πιέζω είναι δικό μου, αγορασμένο μεταχειρισμένο από το παζάρι της Κυριακής, και αν χαλάσει δεν χάνω τίποτα που να μην μπορώ να ξαναφτιάξω.